ACİL YARDIM YÖNTEMLERİ

SUDA BOĞULMA  & İLKYARDIM
GİRİŞ
Tüm dünya’da suda boğulma olgularının bilimsel anlamda ele alınması, ilk kez 1774 yılında “Society for the Recovery of Persons Apparently Drowned ” adlı topluluğun kurulmasıyla gerçekleşti. Bu topluluk araştırma, halk eğitimi yanısıra boğulmuş insanların tedavisi ile ilgilenmekteydi. Bu topluluk günümüzde “Royal Humane Society” olarak çalışmaktadır (1).
Kazayla ortaya çıkan diğer ölüm olgularında görüldüğü gibi suda boğulma, çoğunlukla genç yaştaki kişilerde görülür. Boğulma nedeniyle görülen ölüm oranı son 20 yılda artmıştır. Bu artış yüzme havuzlarının sayısının artmasına, nüfus artışına, alkol tüketiminin artmasına bağlanabilir(2). Boğulma, kaza sonucu görülen ölümler arasında üçüncü sırada yer almaktadır ve 5 - 44 arasındaki yaş grubunda da trafik kazalarından sonra en sık görülen ikinci ölüm nedenidir (3). 2 yaşının altında ve ergenlik yaş grubunda (10-19 yaş arası) daha fazla görülmektedir (4). Bununla birlikte ileri yaşlarda da küvette boğulma olgularına rastlanmaktadır. ABD başta olmak üzere tüm dünyada araçlarda emniyet kemeri kullanımının yaygınlaşmasından sonra, çocuklarda suda boğulmaya bağlı ölüm olguları, kaza sonucu ortaya çıkan  ölüm nedenleri arasında ön sıralara  yerleşmiştir (5). Tüm dünyada yılda 140,000 kişinin boğularak öldüğü tahmin edilmektedir (6).
Kesin sayı bilinmemekle beraber her yıl ülkemizde özellikle yaz aylarında çok sayıda suda boğulma olgusu görülmektedir. Ülkemizde bir yılda ortalama 900 kişi boğularak yaşamını yitirmektedir. Bu olgular denizlerde, göl ve nehir sularında, baraj göllerinde, banyo küveti ya da havuzlarda olmaktadır.
KORUNMA
Boğulmadan hemen sonra alınacak önlemler ve yapılması gerekenler ne kadar önemliyse, önceden alınması gereken korunma amaçlı önlemler de o kadar önemlidir. Su üstünde ya da su kenarında bulunan ve bulunması gereken herkesin yüzme, kurtarma, ilkyardım ve temel yaşam desteği bilgisinin olması gerekir.
Alkol alımının ardından yüzme ya da gezi amaçlı tekne gezisi, suda boğulma olasılığını artırmaktadır. Bu konuda hem yasal ve cezai önlemler alınmalıdır hem de halk eğitimleri ile uyarılar tekrarlanmalıdır. Teknelerde can simitlerinin bulunması ve bunların yeterli sayıda olması çok önemlidir. Bazı olgularda boyun travması ya da benzeri yaralanmanın ardından suda boğulma olabilmektedir. Bazı olaylarda da donma ya da bayılma suçlanmaktadır. Sara hastalığı tanısı konmuş olan kişilerin de yüzmeden önce gerekli tedbirleri alması gerekir.
Yüzme havuzlarında çalışan personelin kurtarma ve temel yaşam desteği eğitimleri tam olmalıdır ve temel yaşam desteği eğitim sertifikaları her yıl yenilenmelidir. Havuzlarda ilkyardım ve acil yardım malzemeleri, ilaçları el altında bulundurulmalıdır. Bu malzemeler belli aralıklarla kontrol edilmelidir. 12 yaşının altında olan çocuklar mutlaka anne-babalarının ya da bir başka erişkinin denetimi altında suya girmelidir. Bayılma ya da havale nöbetleri olan tüm insanlar tek başına suya girmekten kaçınmalı, mutlaka en az bir kişinin denetimi altında olmalıdır.
RİSK FAKTÖRLERİ
Yaş
Suda boğulmanın en sık görüldüğü yaş grubu sırasıyla 1 yaşının altındaki çocuklar ve ergenlik çağındaki erkeklerdir.
Cinsiyet
Erkeklerde tekneye bağlı boğulma olguları kadınlarla karşılaştırıldığında daha çok görülmektedir; bu oran 12:1,erkekler lehinedir. Bunun dışındaki boğulma olguları oranı ise yine erkekler lehine, 5:1’dir (7).
Havuzlar
Gelişmiş ülkelerde evlerde bulunan havuzlar suda boğulmanın en büyük nedenidir. Geri kalmış ülkelerde ve Türkiye’de ise su kanalları, dereler ve göllerde gürülen olgular daha fazladır.
İlaç
En önemli etken alkoldur. Alkol, aynı zamanda vücut ısı kaybını artırır, yutma reflekslerini azaltır ve kusma olasılığını artırır. Ayrıca alkolün en önemli etkisi vücutta reflex yavaşlaması ve değerlendirme kaybına neden olmasıdır.
Hastalıklar
Kan şekeri düşüklüğü (hipoglisemi), kalp krizi, kalp ritm bozuklukları, depresyon, intihar gibi olgular suda boğulma riskini artırmaktadır.
Hipotermi – Düşük vücut sıcaklığı
Tekne kazalarında en önemli boğulma nedeni hipotermidir. Ilık suda görülen kazalardan sonra bile hipotermi yaşamı tehdit eder ve boğulmaya neden olabilir. 
İLKYARDIM
1. Boğulmuş olan kişinin ilk müdahalesi, olay yerinde, sudan hızlı ve dikkatlice çıkarılmasıyla başlar. Sudan insan çıkarma ve kurtarma konusunda eğitimli değilseniz, boğulmakta olan bir insanı kurtarmak amacıyla suya girmeyiniz. Üzerinizdeki ceket, bir dal parçası, teknedeki can simidi, kürek, halat benzeri malzemeleri kullanarak, kişiyi sudan çıkarmaya çalışınız. Boğulmakta olan kişi, can havliyle sizi de suyun dibine çekebilir.
2. Öncelikle 112 ‘yi arayarak olay yerine profesyonel yardım çağırmalısınız.
3. Boğulma öncesinde hastanın suya atladığı, surf yaparken düştüğü biliniyorsa, ya da nasıl boğulduğu bilinmiyorsa boyun yaralanması olabileceği akılda tutulmalı ve boynu dikkatlice korunarak, boyunluk ile hereketsiz hale getirilmelidir. Boynun korunması işlemini bir havlu, ceketimiz, küçük bir battaniye yardımıyla da yapabiliriz. Ceketimizi veya havluyu rulo şeklinde sardıktan sonra yaralının boynunun etrafına sararak boynu hareketsiz hale getirebiliriz.
Olay yerine profesyonel yardım gelene kadar boğulmuş olan kişi, sırtüstü sert bir yere yatırılarak 4. Yardım gelene kadar  Temel Yaşam Desteği (TYD) uygulamalarına başlanır. Bunun için havayolu açıklığı sağlanmalı ve gerektiğinde solunum desteklenmelidir. Gerektiğinde göğüs masajına başlanmalıdır.
5. Suyun içinde yapılan TYD genellikle etkisizdir ve kurtarıcı için de tehlikeli olabilir. Bu nedenle sert ve stabil bir sırt tahtası olmadan bu işlemin denenmesi önerilmez.
6. Suda boğulan kişiler çok az miktarda su aspire ettiklerinden yan yatırılarak uygulanan drenaj ya da Heimlich manevrası gibi hava yolunu açmaya yarayan hareketlerin suyu akciğerlerden uzaklaştırma ve oksijenlenmeyi artırma konusundaki yararı tartışmalıdır. Deneysel çalışmalarda drenaj için hiçbir uygulamanın yararı gösterilememiştir. Drenaj için uğraşırken havayolunun kontrolü bozulacağından, solunum ve TYD’ne ara verileceğinden ve boyun travması riskini artırdığı için bu manevralar önerilmez. Ancak, solunum sağlanamadığında havayolu açılmalı ve bunun için gerekli manevralar denenmelidir.

Sayfaya dön